Hoe psychopaat ‘proof’ is jouw bedrijf? | Renaer&Zainea

Hoe psychopaat ‘proof’ is jouw bedrijf?

bedrijf

Ik heb in verschillende organisaties en bedrijven gewerkt, zowel in de profit sector als in de non-profit sector, de zakelijke wereld en de wereld van de sociale organisaties.
Ik ben begonnen in de wereld van Human Resources, en gaf hoofdzakelijk trainingen in grote bedrijven. Toen ik me herschoolde tot psychotherapeut en daarna als hulpverlener aan de slag ging, had ik de idee dat het er in die sociale organisaties zachter zou aan toegaan. Wat heb ik me daarin vergist!
In al deze bedrijven en organisaties heb ik één ding mogen ervaren wat ze allemaal gemeen hebben, namelijk elke organisatie heeft zijn of haar psychopaat of psychopaten. Elke organisatie. En zoals reeds vermeld, de sociale sector heeft daarin absoluut geen lessen te geven aan de profit sector, integendeel.

Wat verstaan wij onder een psychopaat?
Een psychopaat is in de kern iemand die leeft op basis van macht, hij gebruikt geen macht om een ander doel te bereiken, zijn enige doel en drijfveer is macht en controle verwerven over andere mensen. En om die macht en die controle te bereiken, maakt hij andere mensen psychisch kapot.
Als je het beeld neemt van psychopaten in films zoals “Silence of the lambs” of de netflixserie “House of Cards”, kom je al een eind in de goede richting. Alleen gebruiken de meeste psychopaten geen fysiek geweld zoals in deze films, maar wel psychisch geweld. Slechts een klein percentage van de psychopaten gebruiken fysiek geweld en neigen naar moord als de omstandigheden dat voor hen ‘rechtvaardigen’.
Van de psychopaten die niet fysiek worden, is er ook slechts een zeer klein percentage dat verbaal agressief zal worden. Dat zijn de klassieke ‘bossy’ leidinggevenden die hun medewerkers in het openbaar vernederen. Het merendeel, laat ons zeggen 90 procent van de psychopaten zijn - ogenschijnlijk - zeer zachtaardige mensen, die zich vriendelijk gedragen, anderen een complimentje geven of een schouderklopje en ondertussen hen figuurlijk een mes in de rug planten.
Zeer aangepaste burgers, de papa die door de ganse school op handen wordt gedragen, de schooljuf die geliefd is bij de mama’s, de joviale huisarts, de psychotherapeut die een goed lopende praktijk heeft, etc…
Een voorzichtige raming is dat deze psychopaten 5 % van de totale bevolking uitmaken.

Ik werk nu al een tijdje rond het thema van de psychopaat, begeleid en train samen met mijn vrouw prooien van deze psychopaten, en schreef samen met mijn vrouw ook het boek “In de greep van een light-psychopaat”. Door ons werk met mensen die de prooi zijn van zo’n psychopaat in de werkcontext, kwam ik recent tot een indeling van bedrijven in de mate waarin ze psychopaat ‘proof’ zijn, of hoe goed een bedrijf bestand is tegen psychopaten.
We beginnen met de bedrijven die er het slechtst voor staan.

 

Niveau 4: De verklikkerscultuur

Hier zijn psychopaten helemaal aan de macht, zij hebben het hele bedrijfssysteem zo naar hun hand gezet dat een groot deel van het bedrijf denkt in termen van “elkaar psychisch afmaken”.
De idee is hier dat als je een collega in het vizier kan brengen van de organisatie, jijzelf - even - buiten schot blijft.
In deze bedrijven is het een expliciete vraag dat medewerkers hun collega’s openlijk in vraag stellen.
Je kan dit bedrijf het best vergelijken met het Duitsland van Adolf Hitler en de SS, waar iedereen op zijn tenen liep omdat op een bepaald moment het oog van de SS wel eens op hen kon vallen.
Het is helemaal niet zo dat de persoon aan de top een psychopaat moet zijn, het kan ook perfect iemand zijn die vanuit de lagere hiërarchie alles vakkundig regisseert.
Dit is een zeer destructieve organisatiecultuur waar alle menselijkheid wordt geweerd.


Niveau 3: De schone eilandjes    

In deze organisaties lukt het sommige leidinggevenden om de destructieve energie buiten hun afdeling te houden, zij het met zeer veel moeite.
Er zitten in de hiërarchische lijn zeker psychopaten, maar ze hebben – nog – niet zoveel macht dat ze hun invloed kunnen laten gelden in elke afdeling. Natuurlijk is dat wel hetgeen deze psychopaten willen, en loopt deze organisatie het risico om af te glijden naar niveau 4.     
In deze bedrijven kan het wel zijn dat de topmanager een psychopaat is, maar is het dan de leidinggevende uit het middenkader die voor zijn afdeling de destructieve boot kan afhouden. Natuurlijk zal een dergelijke psychopate directie wel blijven inbeuken op de sterkere leidinggevenden en allerlei systemen in het leven roepen die deze afdeling onder druk zal zetten. 
    

Niveau 2: Een schone hiërarchische lijn

Dit is het bedrijf waar in de hiërarchische lijn geen psychopaten meer aanwezig zijn, maar wel in de rest van het bedrijf.
Als je echter in een afdeling een mentaal zwakkere leidinggevende hebt en een sterke psychopaat, dan kan dit alsnog een zeer zware belasting zijn voor deze afdeling.
Ook hebben we het al meegemaakt dat een medewerker zonder hiërarchische macht de directie of de topmanager in de tang had, en dan is het alsnog zo dat de psychopaat in dergelijke bedrijven heel veel schade kan berokkenen.

Anders is het natuurlijk als een dergelijke bedrijf ook nog mentaal en moreel zeer sterke leidinggevenden heeft. In dergelijke organisaties wordt het zeer moeilijk voor de psychopaten om hun spel te spelen.
Doch eerlijk is eerlijk, deze laatste bedrijven zijn eerder een uitzondering dan de regel.

 

Niveau 1: Geen psychopaten

Deze bedrijven hebben geen psychopaten onder hun medewerkers.
Hier vallen heel veel kleine bedrijven onder met weinig medewerkers en een leuke en informele spirit. Ook de familiebedrijven met de vrouwelijke energie erin verwerkt, kan dit in de hand werken.
Het feit dat er weinig medewerkers werken, verkleint natuurlijk de kans op de aanwezigheid van een psychopaat.
Maar bij organisaties vanaf 8 medewerkers heb ik dit niveau nog nooit aanwezig gezien.
Dat kan natuurlijk wel, maar dan zal het ook noodzakelijk zijn dat het machtsgehalte in deze bedrijven drastisch naar beneden wordt gehaald.
Want het is vooral het sterk gebruik van macht dat psychopaten quasi onzichtbaar maakt in een bedrijf en hen ook aantrekt.
Dit zijn wel de bedrijven van de toekomst. 

Misschien kan je vlug eens kijken in welk niveau het bedrijf valt, waar jij op dit moment werkt?
Als je eruit bent, interesseert het ons altijd om wat feedback te horen!
En als je ooit al gewerkt hebt in een bedrijf of een organisatie die meer dan 10 medewerkers telde en die in niveau 1 zat, ben ik zeer benieuwd jouw verhaal te horen!

Bart Renaer
1 augustus 2019

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.

Abonneer je op onze nieuwsbrief:

* indicates required